Czy modyfikacja IPET jest obowiązkowa? Kiedy należy zmienić indywidualny program edukacyjno-terapeutyczny?
Indywidualny Program Edukacyjno-Terapeutyczny (IPET) to dokument pracy zespołu specjalistów, który ma realnie wspierać ucznia i być dostosowywane do jego aktualnych potrzeb. Aby program rzeczywiście pełnił swoją funkcję, konieczne jest jego systematyczne monitorowanie, analizowanie i jeśli zachodzi taka potrzeba modyfikowanie.
Wielu nauczycieli i dyrektorów zastanawia się, kiedy modyfikacja IPET jest obowiązkowa, a kiedy można uznać, że program działa prawidłowo i nie wymaga zmian. W tym artykule wyjaśniam, jak powinna przebiegać ewaluacja IPET, jakie elementy należy wziąć pod uwagę oraz w których sytuacjach zmiana programu staje się koniecznością.
Po co przeprowadzamy ewaluację IPET?
Ewaluacja IPET to przede wszystkim:
- sprawdzenie, czy zaplanowane działania rzeczywiście przynoszą efekty,
- analiza, które formy wsparcia są skuteczne, a które wymagają modyfikacji,
- możliwość dopasowania programu do aktualnego poziomu funkcjonowania ucznia, jego potrzeb, zasobów i trudności.
Bez regularnej ewaluacji IPET staje się dokumentem formalnym, a nie praktycznym planem pracy. Tymczasem jego celem jest prowadzenie ucznia krok po kroku do większej samodzielności, lepszych kompetencji edukacyjnych i społecznych.
Ewaluację zawsze rozpoczynamy od WOPFU:
Zgodnie z obowiązującymi przepisami, zespół nauczycieli i specjalistów minimum dwa razy w roku dokonuje okresowej wielospecjalistycznej oceny poziomu funkcjonowania ucznia (WOPFU).
To właśnie analiza WOPFU jest punktem wyjścia do oceny, czy obecny IPET odpowiada potrzebom ucznia.
Tak stanowi § 6 ust. 9 Rozporządzenia MEN z 9 sierpnia 2017 r.
Oznacza to, że:
- bez WOPFU nie ma rzetelnej ewaluacji,
- każda decyzja o modyfikacji IPET musi wynikać z danych zebranych w WOPFU,
- zmiana programu nie może być przypadkowa – musi mieć uzasadnienie diagnostyczne i edukacyjne.
PRZYKŁADOWE ARKUSZE WOPFU SĄ DOSTĘPNE NA NASZEJ STRONIE POD LINKIEM: https://www.paniandzia.pl/pl/c/Ksztalcenie-specjalne-IPET%2C-WOPFU/35
Co należy analizować podczas ewaluacji IPET?
Koordynator zespołu ustala termin spotkania, na którym członkowie zespołu omawiają:
- Dostosowanie programu i wymagań edukacyjnych-
Czy metody pracy i poziom wymagań są nadal adekwatne do:
- możliwości psychofizycznych ucznia,
- jego potrzeb edukacyjnych,
- tempa pracy i stylu uczenia się?
Jeśli uczeń zrobił postępy wymagania można stopniowo podnosić.
Jeśli napotkał trudności trzeba dostosować formy i tempo pracy.
- Skuteczność działań nauczycieli i specjalistów-
Tutaj powinny paść konkretne pytania:
Co działa? Co wymaga zmiany? Jakie działania przynoszą efekt?
- Efektywność udzielanej pomocy psychologiczno-pedagogicznej-
Analizie podlegają:
- formy pomocy (np. zajęcia dydaktyczno-wyrównawcze, rozwijające kompetencje emocjonalno-społeczne),
- liczba godzin, czas trwania i częstotliwość zajęć,
- potrzebne zmiany (np. zakończenie danej formy, włączenie nowej).
- Współpracę z rodzicami i instytucjami wspierającymi-
Podczas ewaluacji należy ustalić:
- jakie wsparcie otrzymuje rodzina,
- czy potrzebne jest włączenie dodatkowych specjalistów lub poradni,
- czy współpraca przebiega płynnie i przynosi efekty.
- Efekty zajęć wynikających z IPET-
Ocenie podlegają m.in.:
- zajęcia rewalidacyjne,
- zajęcia wspierające wybór kierunku dalszego kształcenia,
- zajęcia indywidualne lub w małych grupach do 5 osób.
- Warunki organizacji kształcenia-
Zespół analizuje:
- dostosowanie środowiska edukacyjnego,
- technologie wspomagające,
- ewentualne bariery w funkcjonowaniu ucznia,
- stopień jego uczestnictwa w życiu klasy.
Kiedy modyfikacja IPET jest obowiązkowa?
Modyfikacja IPET nie zawsze jest konieczna, ale są sytuacje, w których musi zostać wprowadzona. Zgodnie z przepisami zespół dokonuje modyfikacji programu w miarę potrzeb.
Zmiana IPET jest obowiązkowa, gdy:
- Uczeń nie realizuje celów lub nie robi postępów – konieczne jest dostosowanie metod, form pracy lub częstotliwości zajęć zgonie z bieżącymi potrzebami ucznia.
- Zmienił się poziom funkcjonowania ucznia, co wykazała WOPFU.
- Zmieniła się sytuacja zdrowotna, rodzinna lub edukacyjna ucznia, co wpływa na jego funkcjonowanie.
- Zmieniły się zalecenia specjalistów (np. psychologa, logopedy, terapeuty SI).
- Uczeń przejawia nowe trudności, wcześniej nieobserwowane.
- Nastąpiła zmiana programowa przedmiotów lub zmiany kadrowe.
Krótko: IPET musi być zmieniany wtedy, kiedy nie jest już aktualny i nie odpowiada na REALNE potrzeby ucznia.
Czy IPET trzeba modyfikować co semestr/półrocze?
Nie ma przepisu nakazującego wprowadzanie zmian co pół roku.
Obowiązkowa jest natomiast:
- ewaluacja,
- analiza efektywności,
- podjęcie decyzji, czy zmiana jest potrzebna.
Czasem IPET będzie wymagał modyfikacji po każdym semestrze, innym razem pozostanie w mocy przez cały rok, jeśli nadal odpowiada potrzebom ucznia.
W spotkaniu zespołu mogą (i powinni) uczestniczyć rodzice:
Dyrektor szkoły ma obowiązek:
- poinformować rodziców o terminie spotkania,
- umożliwić im udział,
- przekazać im informacje o wprowadzonych zmianach, jeśli nie mogli być obecni.
Obecność rodziców nie jest wymagana, ale zespół musi ich zawsze zawiadomić, zwłaszcza gdy planowana jest modyfikacja IPET.
IPET jest dokumentem żywym. Jego siła tkwi w elastyczności i dopasowaniu do ucznia.
Najważniejsze, aby zmiany wynikały z realnej, rzetelnej analizy, a nie z formalnego obowiązku.
Wzór arkusza modyfikacji IPET znajdziesz tu: https://www.paniandzia.pl/pl/p/Arkusz-modyfikacji-IPET-material-edukacyjny-w-formie-cyfrowej-/520