Rok szkolny 2026/2027 rozpoczyna w szkołach podstawowych kolejny etap dużych zmian programowych. Od 1 września 2026 r. rozpoczyna się stopniowe wdrażanie nowej podstawy programowej – w pierwszej kolejności w klasach I i IV szkoły podstawowej.

Zmiany obejmują nie tylko treści kształcenia. Zmienia się również organizacja nauczania, pojawiają się nowe lub przekształcone zajęcia edukacyjne, inne sposoby realizacji podstawy programowej, większy nacisk na praktyczne działanie, projekty, doświadczenia i interdyscyplinarność.

W szkołach pojawiają się m.in. przyroda, zajęcia praktyczno-techniczne, edukacja obywatelska oraz obowiązkowa edukacja zdrowotna.

Powstaje więc bardzo ważne pytanie:

Czy w związku z nową podstawą programową trzeba zmodyfikować IPET?

Odpowiedź nie powinna brzmieć automatycznie ani „tak”, ani „nie”.

Samo wejście w życie nowej podstawy programowej nie oznacza obowiązku tworzenia wszystkim uczniom nowego IPET od początku.

Nie oznacza również, że szkoła musi przygotować odrębny dokument wyłącznie dlatego, że zmieniła się nazwa przedmiotu.

Jednocześnie nie można pozostawić IPET bez analizy, jeżeli rzeczywista sytuacja edukacyjna ucznia uległa zmianie.

IPET musi odpowiadać temu, jak uczeń rzeczywiście funkcjonuje i jest kształcony.

Jeżeli więc wprowadzenie nowej podstawy programowej powoduje zmianę wymagań edukacyjnych, metod i form pracy, sposobu realizacji zajęć, potrzebnych dostosowań albo organizacji wsparcia ucznia, zapisy IPET powinny zostać odpowiednio zmodyfikowane.

Dlaczego rok szkolny 2026/2027 jest szczególny?

Zmiany są wdrażane stopniowo. Oznacza to, że przez kilka kolejnych lat w jednej szkole będą funkcjonować równolegle uczniowie realizujący nową oraz dotychczasową podstawę programową.

Dlatego przy każdym uczniu posiadającym orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego warto odpowiedzieć na kilka podstawowych pytań:

Czy uczeń został już objęty nową podstawą programową?

Czy zmieniły się realizowane przez niego przedmioty?

Czy zmieniły się wymagania edukacyjne?

Czy pojawiły się nowe formy aktywności – projekty, doświadczenia, działania praktyczne, praca terenowa lub większy zakres pracy zespołowej?

Czy dotychczasowe dostosowania zapisane w IPET nadal są wystarczające?

Czy zajęcia będzie prowadził nowy nauczyciel, który powinien zostać włączony w realizację ustaleń zespołu?

Dopiero taka analiza pozwala odpowiedzialnie zdecydować, czy IPET pozostaje aktualny, czy wymaga modyfikacji.

NOWY PRZEDMIOT TO RÓWNIEŻ NOWE SYTUACJE EDUKACYJNE

To jeden z najważniejszych aspektów zmian.

Przykładowo przyroda w nowej formule ma charakter interdyscyplinarny. Uczeń nie tylko przyswaja wiadomości, ale również obserwuje, doświadcza, analizuje informacje, wyciąga wnioski i wykorzystuje wiedzę w praktyce.

Z kolei zajęcia praktyczno-techniczne w jeszcze większym stopniu wymagają działania, planowania kolejnych czynności, organizowania stanowiska pracy, posługiwania się narzędziami, współpracy oraz przestrzegania zasad bezpieczeństwa.

Dla wielu uczniów objętych kształceniem specjalnym właśnie te elementy mogą wymagać dodatkowego wsparcia.

Uczeń może np. potrzebować:

– instrukcji podzielonej na krótsze etapy,
– instrukcji obrazkowej lub schematu działania,
– dodatkowego czasu na wykonanie zadania praktycznego,
– dostosowanego stanowiska pracy,
– zmniejszenia liczby czynności wykonywanych jednocześnie,
– wcześniejszego przygotowania do doświadczenia lub pracy terenowej,
– jasno określonej roli podczas pracy zespołowej,
– dodatkowego wsparcia w zakresie bezpieczeństwa,
– technologii wspomagających,
– alternatywnego sposobu wykonania określonej czynności.

Jeżeli takich zapisów nie ma w dotychczasowym IPET, a są potrzebne konkretnemu uczniowi, jest to rzeczywisty powód do jego aktualizacji.

A CO Z NOWYMI NAUCZYCIELAMI?

To kolejna kwestia, o której łatwo zapomnieć.

Zmiana organizacji nauczania może oznaczać, że z uczniem rozpoczynają pracę nauczyciele, którzy wcześniej nie realizowali z nim zajęć.

Nie chodzi wyłącznie o dopisanie kolejnego nazwiska do dokumentacji.

Nowy nauczyciel powinien znać potrzeby ucznia, zalecenia wynikające z orzeczenia, ustalone sposoby dostosowania wymagań oraz działania, które zespół uznał za konieczne.

Warto więc sprawdzić, czy wraz ze zmianą nauczycieli nie trzeba również doprecyzować zakresu współpracy nauczycieli i specjalistów oraz sposobu realizowania wspólnych ustaleń IPET.

CO W IPET WARTO SPRAWDZIĆ?

Analiza nie powinna ograniczać się wyłącznie do tabeli z dostosowaniami przedmiotowymi.

Warto ponownie przejrzeć wszystkie najważniejsze obszary programu, w szczególności:

– zakres i sposób dostosowania wymagań edukacyjnych,

– metody i formy pracy,

– zintegrowane działania nauczycieli i specjalistów,

– działania rewalidacyjne, resocjalizacyjne lub socjoterapeutyczne,

– formy pomocy psychologiczno-pedagogicznej,

– działania wspierające rodziców,

– współpracę szkoły z rodzicami i podmiotami zewnętrznymi,

– organizację warunków kształcenia,

– wykorzystywanie technologii wspomagających,

– ewentualną realizację wybranych zajęć indywidualnie lub w grupie do 5 uczniów.

Najważniejsza zasada brzmi:

Nie modyfikujemy IPET dlatego, że „zmieniły się przepisy”. Modyfikujemy te jego elementy, które w wyniku zmian przestały odpowiadać rzeczywistym potrzebom i sytuacji edukacyjnej konkretnego ucznia.

NIE TRZEBA TWORZYĆ IPET OD NOWA

To również istotne z praktycznego punktu widzenia.

Jeżeli zasadnicze cele, zalecenia i organizacja kształcenia specjalnego pozostają aktualne, nie ma potrzeby przepisywania kilkunastostronicowego dokumentu tylko dlatego, że zmieniła się podstawa programowa.

Znacznie bardziej funkcjonalnym rozwiązaniem jest przeprowadzenie przez zespół analizy aktualnego IPET i udokumentowanie zmian wyłącznie w tych obszarach, które rzeczywiście wymagają aktualizacji.

Może to dotyczyć np. tylko:

nowego przedmiotu + nowych dostosowań + metod pracy + nauczyciela odpowiedzialnego za realizację + sposobu monitorowania skuteczności wsparcia.

Takie podejście pozwala zachować ciągłość IPET, a jednocześnie pokazuje, że dokument jest rzeczywiście wykorzystywany w pracy z uczniem, a nie pozostaje niezmienionym dokumentem przygotowanym jedynie na początku etapu edukacyjnego.

JAK UŁATWIĆ ZESPOŁOWI MODYFIKACJĘ IPET?

Właśnie z myślą o zmianach obowiązujących od roku szkolnego 2026/2027 przygotowany został Arkusz modyfikacji IPET – Nowe przedmioty i nowa podstawa programowa.

Arkusz prowadzi zespół krok po kroku przez analizę nowych przedmiotów oraz wszystkich najważniejszych obszarów IPET. Uwzględnia również okres przejściowy, dlatego pozwala zaznaczyć, czy konkretna zmiana dotyczy już danego ucznia w bieżącym roku szkolnym.

LINK DO MATERIAŁU: https://www.paniandzia.pl/pl/p/MODYFIKACJA-IPET-nowa-podstawa-programowa-material-edukacyjny-w-formie-cyfrowej-/607 

ARKUSZ MODYFIKACJI IPET 2026/2027
Nowe przedmioty • nowa podstawa programowa • okres przejściowy

PODSUMOWANIE

Rok szkolny 2026/2027 nie oznacza konieczności automatycznego tworzenia od początku wszystkich IPET-ów.

Oznacza jednak potrzebę świadomego sprawdzenia ich aktualności oraz modyfikację. 

Nowa podstawa programowa, nowe przedmioty, nowe sposoby pracy, zmiana organizacji kształcenia czy pojawienie się nowych nauczycieli mogą powodować, że część dotychczasowych ustaleń wymaga aktualizacji.

W przypadku ucznia posiadającego orzeczenie najważniejsze pytanie nie powinno więc brzmieć:

„Czy musimy zmienić IPET?”

ale:

„Czy obecny IPET nadal w pełni odpowiada potrzebom ucznia i warunkom, w których będzie on realizował kształcenie w roku szkolnym 2026/2027?”

Jeżeli odpowiedź brzmi „nie” odpowiednie elementy programu należy zaktualizować.

Dobrze przygotowana modyfikacja nie powinna być kolejnym rozbudowanym dokumentem tworzonym dla samej dokumentacji. Powinna być krótką, konkretną odpowiedzią zespołu na to, co rzeczywiście zmieniło się w edukacji konkretnego ucznia i jak szkoła zamierza na tę zmianę odpowiedzieć.