Jak zorganizować zajęcia rozwijające kompetencje emocjonalno-społeczne w szkole i przedszkolu?
Współczesna szkoła i przedszkole to nie tylko kształcenie wiedzy, ale także kreowanie wsparcia społeczno-emocjonalnego — umiejętności współpracy, empatii, radzenia sobie ze stresem, rozwiązywania konfliktów. Dzieci i młodzież doświadczają presji, niepewności, napięć — wzrost problemów w zakresie relacji rówieśniczych, trudności adaptacyjnych, emocji. W kontekście obowiązujących przepisów oświatowych, szkoła/przedszkole ma ustawowy obowiązek realizować pomoc psychologiczno-pedagogiczną, w tym zajęcia rozwijające kompetencje emocjonalno-społeczne.
Zajęcia rozwijające kompetencje emocjonalno-społeczne wpisane są w katalog zajęć specjalistycznych w ramach pomocy psychologiczno-pedagogicznej.
Oto najważniejsze zapisy i ograniczenia:
- Zajęcia rozwijające kompetencje emocjonalno-społeczne przeznacza się dla uczniów (lub dzieci w przedszkolu) przejawiających trudności w funkcjonowaniu społecznym.
- Maksymalna liczba uczestników zwykle to 10 osób (chyba że potrzeby uczniów uzasadniają większą liczbę).
- Czas trwania pojedynczej jednostki: standardowo 45 minut.
- Rozporządzenie dopuszcza także krótsze lub dłuższe jednostki zajęć, pod warunkiem że łączny tygodniowy czas dla ucznia zachowany jest zgodnie z planem pomocy.
- Zajęcia prowadzą nauczyciele, wychowawcy lub specjaliści (psycholog, pedagog, pedagog specjalny) posiadający kwalifikacje adekwatne do rodzaju zajęć.
- Pomoc psychologiczno-pedagogiczna (w tym zajęcia specjalistyczne) jest nieodpłatna i dobrowolna.
- Dokumentacja: szkoła lub przedszkole ma obowiązek prowadzić dzienniki zajęć.
Proponowane wpisy do dziennika zajęć rozwijających kompetencje emocjonalno- społeczne znajdziesz tu: https://www.paniandzia.pl/pl/p/WPISY-DO-DZIENNIKA-ZAJEC-ROZWIJAJACYCH-KOMPETENCJE-EMOCJONALNO-SPOLECZNE-material-edukacyjny-w-formie-cyfrowej-/256
Diagnoza potrzeb i kwalifikacja uczniów:
Aby właściwie zaplanować takie zajęcia, musisz:
- Analiza dokumentacji uczniów/ dzieci:
- Weź pod uwagę opinie poradni psychologiczno-pedagogicznej, orzeczenia, opinie nauczycieli, wcześniejsze obserwacje.
- Sprawdź, czy uczeń ma trudności w relacjach rówieśniczych, nadmierną lękliwość, agresję, trudności w regulacji emocji, niską odporność społeczną, izolację, konflikty – to mogą być sygnały.
- Współpraca zespołu PPP: pedagog, psycholog, wychowawca, nauczyciele — wspólne ustalenie wskazań.
- Kwalifikacja dzieci na zajęcia:
- Na podstawie diagnozy podejmuje się decyzję o zakwalifikowaniu ucznia do zajęć rozwijających kompetencje emocjonalno-społeczne.
- Ustal z rodzicami (opiekunami), poinformuj pisemnie o możliwości udziału, harmonogramie, liczbie godzin.
- Rozpisanie wymiaru godzin:
- Określ, ile godzin tygodniowo uczeń będzie uczestniczył w tych zajęciach (np. 1 jednostka 45 min, 2 x 45 min, w zależności od potrzeb).
- Ustal okres, na jaki przydzielasz wsparcie (np. semestr, rok szkolny), z możliwością ewaluacji.
- Dobór grupy:
- Grupowo: maksymalnie do 10 osób, chyba że potrzeby wyjątkowe.
- Możesz tworzyć grupy (różne klasy) lub klasowe, w zależności od kontekstu, ale dobrze, by poziom trudności emocjonalnych był zbliżony.
Planowanie wsparcia na zajęciach:
Zajęcia rozwijające kompetencje emocjonalno- społeczne powinny mieć opracowany program dopasowany do potrzeb pracy z daną grupą.
Wzorcowe programy zajdziesz tu:
Dla przedszkola: https://www.paniandzia.pl/pl/p/Program-zajec-rozwijajacych-kompetencje-emocjonalno-spoleczne-PRZEDSZKOLE.-Material-edukacyjny-w-formie-cyrowej.-/235
Realizacja i adaptacje:
- Staraj się stosować aktywizujące metody: gry, drama, odgrywanie ról, prace w parach / grupach, burza mózgów, mini-warsztaty.
- Uwaga na atrybuty sali: kącik ciszy, poduszki, plansze emocji, tablice, karty pracy, ilustracje.
- Monitoruj energia grupy — jeśli zmęczenie, przewiduj krótkie przerwy (np. 1–2 minuty ruchu).
- Bądź elastyczny — jeśli uczestnicy reagują emocjonalnie, dostosuj tempo, zadania.
- Zadbaj o bezpieczną przestrzeń: jasno omów zasady ufności, poufności, szacunku dla wypowiedzi innych.
- Włącz elementy — grafiki, multimedia, nagrania dźwiękowe, kolorowe karty, aplikacje (jeśli są dostępne).
Ewaluacja udzielanej pomocy psychologiczno-pedagogicznej:
- Po zakończeniu okresu zajęć przeprowadź ewaluację. Wzór znajdziesz tu:
- Zbierz opinie uczestników: co się podobało, co było trudne, co chcieliby zmienić.
- Na podstawie wyników: zwiększ / zmniejsz intensywność, włącz więcej tematów, powtórz cykl, ewentualnie przenieś uczniów do innych form wsparcia- wysuń wnioski i rekomendacje do dalszej pracy.
- Udokumentuj efekty i wnioski w dzienniku lub innej dokumentacji wymaganej przez dyrekcję np. w sprawozdaniu ( https://www.paniandzia.pl/pl/c/Sprawozdania-podsumowanie/27 )
- Planuj ciągłość — kompetencje społeczno-emocjonalne rozwijają się stopniowo, wymagają powtarzalności, stopniowania trudności, kontynuacji w kolejnych latach.
Jeżeli potrzebujesz wsparcia napisz do nas: kontakt@paniandzia.pl